Przemówienie to tekst przeznaczony do wygłoszenia przed publicznością. Ma przekonać słuchaczy albo poruszyć ich emocje. Dlatego oprócz argumentów stosuje się w nim środki retoryczne: pytania retoryczne, powtórzenia, wyliczenia i bezpośrednie zwroty do słuchaczy.
Budowa
- Zwrot do słuchaczy
Szanowni Państwo! / Drodzy Koledzy i Koleżanki!
- Wstęp
Cel wystąpienia, teza albo przedstawienie problemu.
- Rozwinięcie
2–3 argumenty z przykładami, przeplatane zwrotami do publiczności.
- Zakończenie
Podsumowanie i apel — wezwanie do działania, podziękowanie.
Krok po kroku
- Ustal, do kogo mówisz i jaki jest cel (przekonać, podziękować, zachęcić).
- Sformułuj tezę jednym zdaniem.
- Dobierz argumenty bliskie słuchaczom.
- Dodaj środki retoryczne: pytanie retoryczne, powtórzenie, wyliczenie.
- Przeczytaj tekst na głos — zdania mają być krótkie i łatwe do wypowiedzenia.
- Zakończ apelem.
Przydatne zwroty
- Szanowni Państwo!
- Drodzy Uczniowie!
- Stoję dziś przed Wami, aby…
- Czy zastanawialiście się kiedyś…?
- Pamiętajmy, że…
- Wszyscy wiemy, że…
- Dlatego apeluję do Was…
- Dziękuję za uwagę.
Najczęstsze błędy
- Brak zwrotu do słuchaczy.
- Zbyt długie, skomplikowane zdania.
- Brak apelu na końcu.
- Język potoczny w oficjalnej sytuacji.
Przykład
Drogie Koleżanki, Drodzy Koledzy!
Stoję dziś przed Wami, ponieważ chcę, żeby nasza szkoła była miejscem, do którego przychodzi się z przyjemnością. Czy nie marzy Wam się szkolne radio na przerwach? Czy nie chcielibyście, żeby na korytarzu stały wygodne pufy zamiast zimnych ławek? Ja chcę tego samego co Wy.
Obiecuję trzy rzeczy: radio na długiej przerwie, skrzynkę na pomysły uczniów i turniej gier planszowych raz w miesiącu. Ale nie zrobię tego sam. Dlatego apeluję do Was: głosujcie, zgłaszajcie pomysły, działajcie razem ze mną!
Dziękuję za uwagę.
Sprawdź swoją pracę
- Zwrot do słuchaczy
- Teza lub cel
- Argumenty
- Środki retoryczne
- Apel i podziękowanie